Hamilelikte Varis Neden Oluşur?
- 18 Eylül 2026
- Yayınlayan: Damar Cerrahı
- Kategori: Varis
Hamilelikte Varis Neden Oluşur?
Hamilelikte bacaklarda belirginleşen, kıvrımlı ya da kabarık damarlar sık görülen bir durumdur. Vücudun artan kan hacmine uyum sağlaması, gebelik hormonları ve büyüyen rahmin toplardamarlar üzerindeki baskısı birlikte etkili olabilir. Bazı kişilerde yalnızca görünüm değişikliği olurken, bazılarında gün sonunda ağırlık, sızlama, kaşıntı, kramp veya ayak bileğinde şişme eşlik edebilir.
Çoğu gebelik varisi doğumdan sonra gerileme eğilimindedir; ancak her bacak şikâyeti varis değildir. Özellikle ani başlayan tek taraflı şişlik, ağrı, kızarıklık veya ısı artışı gibi bulgular gecikmeden sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.
Hamilelikte toplardamarlar neden daha fazla zorlanır?
Gebelik ilerledikçe dolaşım sistemindeki kan miktarı artar. Bacaklardaki toplardamarlar kanı yerçekimine karşı kalbe geri taşır; damar duvarı genişlediğinde veya dönüş zorlaştığında kanın bir bölümü bacaklarda göllenebilir. Bu durum yüzeyel damarların belirginleşmesine, ağırlık ve sızlama hissine katkıda bulunabilir.
Uzun süre hareketsiz oturmak ya da ayakta kalmak, günün ilerleyen saatlerinde basınç ve ağırlık hissini artırabilir. Şikâyetler sıcak havalarda ve gün sonunda daha belirgin hissedilebilir.
Hormonlar ve büyüyen rahim varis oluşumunu nasıl etkiler?
Gebelikte artan hormonlar damar duvarlarının daha gevşek olmasına katkıda bulunabilir. Buna ek olarak büyüyen rahim, karın ve leğen kemiği içindeki büyük toplardamarlara bası yaparak bacaklardan kalbe dönen kanın akışını yavaşlatabilir.
Bu iki etki bir araya geldiğinde bacaklardaki yüzeyel damarlarda genişleme eğilimi artabilir. Varisler bazı gebelerde dış genital bölgede de görülebilir; yeni başlayan veya hızla artan yakınmalar kadın-doğum hekiminizle paylaşılmalıdır.
Hamilelikte varis kimlerde daha sık görülür?
Ailede varis öyküsü olması, daha önceki gebeliklerde varis gelişmesi, fazla kilo, gün içinde uzun süre ayakta çalışmak ve hareketsizlik varis yakınmalarını daha olası hâle getirebilir. Yaş ve toplardamarların yapısı da rol oynayabilir.
Risk faktörlerinin bulunması mutlaka ciddi bir sorun olacağı anlamına gelmez. Ancak ağrı, şişlik, ciltte renk değişikliği, kaşıntı veya sert-hassas bir damar gibi belirtiler varsa değerlendirme almak yararlı olur.
Varis şikâyetlerini azaltmak için neler yapılabilir?
Gün içine yayılmış kısa yürüyüşler, gebeliğe uygun hareketler ve uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınmak dolaşıma destek olabilir. Dinlenirken bacakları uygun biçimde yükseltmek, bacak bacak üstüne atmamak ve çok sıkı kıyafetlerden kaçınmak bazı kişilerde rahatlama sağlayabilir.
Basınç çorabı bazı gebelerde şişlik ve rahatsızlık hissini azaltmak için düşünülebilir. Ancak ürünün türü, basınç düzeyi ve doğru ölçüsü kişiye göre belirlenmelidir; yeni bir ürün kullanmadan önce gebelik takibini yapan hekim veya ebe ile görüşün.
Hangi belirtilerde gecikmeden değerlendirme gerekir?
Varisle birlikte bir bacakta aniden gelişen ya da hızla artan şişlik, ağrı, kızarıklık, ısı artışı veya hassasiyet pıhtı gibi başka durumlarla karışabilir. Bu belirtilerde aynı gün tıbbi değerlendirme gerekir. Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma hissi veya kanlı öksürük varsa acil yardım çağırın.
Varisli bir damardan kanama olursa uzanın, bacağınızı yukarı kaldırın ve temiz bir bezle kanayan bölgeye doğrudan, kesintisiz bası uygulayın; kanama sürüyorsa acil sağlık hizmetine başvurun.
Sonuç
Hamilelikte varis; artan kan hacmi, hormonal değişimler ve rahmin bacaklardan gelen kanın dönüşünü zorlaştırmasıyla ilişkili olabilir. Çoğu kişide doğum sonrası gerileme görülse de, şikâyetlerin şiddeti ve eşlik eden bulgular kişiye özeldir. Düzenli hareket, uygun dinlenme ve hekim önerisiyle seçilen destekleyici yöntemler rahatlatıcı olabilir. Ani tek taraflı şişlik, ağrı, kızarıklık veya nefes darlığı gibi uyarı işaretlerinde gecikmeden değerlendirme alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hamilelikte varisler doğumdan sonra geçer mi?
Gebelikte başlayan varisler doğumdan sonraki aylarda sıklıkla azalabilir. Ancak tamamen kaybolup kaybolmayacağı; damar yapısı, aile öyküsü, önceki gebelikler ve varisin derecesi gibi etkenlere bağlıdır. Doğum sonrasında kalıcı, ağrılı veya ilerleyen şikâyetlerde damar değerlendirmesi planlanabilir.
Hamilelikte varis çorabı kullanılabilir mi?
Varis çorabının her gün kullanılıp kullanılmayacağı şikayetlerinize ve tedavi planınıza bağlıdır. Gün sonunda bacaklarda ağrı, dolgunluk veya şişlik yaşayan kişilerde düzenli gündüz kullanımı faydalı olabilir. Buna karşılık, şikayet yoksa veya çorap yalnızca yolculuk, uzun süre ayakta kalma ya da işlem sonrası için önerildiyse kullanım düzeni farklı olabilir. En doğru plan, muayene ve gerekirse Doppler ultrasonografi sonrası yapılır.
Gebelikte varis pıhtı riskini artırır mı?
Gebelik tek başına toplardamarda pıhtı riskini artıran bir dönemdir. Varisli damarlarda ağrılı sertlik veya yüzeyel pıhtılaşma görülebilir; ancak her varis pıhtı demek değildir. Ani tek taraflı şişlik, belirgin ağrı, kızarıklık veya ısı artışı gelişirse bunun varis olup olmadığını varsaymadan aynı gün tıbbi değerlendirme alın.
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki bilimsel kaynaklardan derlenerek hazırlanmıştır. Yalnızca bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi süreçleri her hasta için bireysel olarak planlanmalıdır.
• NICE. Varicose veins: diagnosis and management (CG168).
• NHS. Common health problems in pregnancy — varicose veins in pregnancy.
• NHS. Varicose veins — pregnancy treatment information.
