Ana içeriğe atla

Doç. Dr. Mehmet Ali Yeşiltaş

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR) nedir?

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR) nedir?

EVAR ve TEVAR, aynı prensiple çalışan ancak farklı aort segmentlerine uygulanan iki endovasküler tedavi yöntemidir.

  • EVAR (Endovascular Aneurysm Repair): Karın içindeki aort (abdominal aorta) anevrizmalarında kullanılır.
  • TEVAR (Thoracic Endovascular Aneurysm Repair): Göğüs bölgesindeki aort (torakal aorta) hastalıklarında uygulanır.

Her iki yöntemde de amaç aynıdır:
Anevrizmanın içine yerleştirilen stent-greft ile kan akımını güvenli bir kanal içine almak ve damar duvarına binen basıncı azaltmak.

👉 Basit anlatım:
EVAR “karın bölgesi”, TEVAR ise “göğüs bölgesi” için yapılan kapalı damar tedavisidir.

EVAR ve TEVAR hangi hastalıklarda kullanılır?

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR), aortun farklı bölgelerini etkileyen birçok ciddi damar hastalığında kullanılan modern ve etkili yöntemlerdir. Uygun hasta ve doğru anatomide günümüzde sıklıkla ilk tercih haline gelmiştir.

Abdominal Aort Anevrizması (AAA)

Karın bölgesindeki aortun genişlemesi ile oluşur.

  • En sık EVAR uygulanan hastalık grubudur

  • Anevrizma belirli bir çapa ulaştığında yırtılma riski artar

👉 Basit anlatım:
Karındaki ana damarın balonlaşmasıdır. EVAR ile içten desteklenir.

Torakal Aort Anevrizması

Göğüs bölgesindeki aortun genişlemesidir.

  • TEVAR bu hastalıkta en sık kullanılan yöntemdir

  • Özellikle yüksek riskli hastalarda açık cerrahiye güçlü bir alternatiftir

👉 Basit anlatım:
Göğüs içindeki ana damarda balonlaşma oluşur, stent ile güvene alınır.

Aort Diseksiyonu

Aort duvarının katmanlarının ayrılmasıyla oluşan ciddi bir durumdur.

  • Özellikle Tip B diseksiyonlarda TEVAR sıklıkla tercih edilir

  • Kan akımı doğru lümene yönlendirilir

👉 Basit anlatım:
Damar duvarı yırtılır ve kan yanlış kanala girer. Stent ile doğru yola alınır.

Travmaya Bağlı Aort Yaralanmaları

Genellikle trafik kazası veya yüksekten düşme sonrası görülür.

  • Acil durumlarda hayat kurtarıcıdır

  • TEVAR ile hızlı ve minimal invaziv müdahale sağlanır

👉 Basit anlatım:
Şiddetli travma sonrası damar yırtılabilir, kapalı yöntemle hızla onarılır.

Özet

EVAR ve TEVAR özellikle:

  • Anevrizmalar

  • Diseksiyonlar

  • Travmatik yaralanmalar

gibi hayati risk taşıyan durumlarda kullanılır.

👉 Kritik nokta:
Her hasta uygun değildir. Karar, hastanın damar yapısı ve genel durumu değerlendirilerek verilir.

EVAR / TEVAR nasıl yapılır?

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR), ameliyatsız yani kapalı yöntemlerle, damar içinden ilerlenerek gerçekleştirilen girişimsel işlemlerdir. İşlem genellikle anjiyografi (hibrit ameliyathane) ortamında, steril koşullarda yapılır.

İşlem öncesi hazırlık

  • Hasta detaylı olarak değerlendirilir (özellikle BT anjiyografi)

  • Anevrizmanın yeri, çapı ve damar yapısı analiz edilir

  • Uygun stent-greft seçimi yapılır

👉 Basit anlatım:
Önce damar haritası çıkarılır ve hastaya en uygun stent planlanır.

Giriş aşaması

  • Genellikle kasık bölgesindeki atardamarlardan küçük kesiler yapılır

  • Damar içine kılıf (sheath) yerleştirilir

  • Kateter ve kılavuz teller ile aorta ulaşılır

👉 Basit anlatım:
Büyük bir ameliyat kesisi yoktur, kasıktan girilerek işlem yapılır.

Stent-greftin yerleştirilmesi

  • Kateter yardımıyla stent-greft, anevrizmanın bulunduğu bölgeye ilerletilir

  • Doğru pozisyonda açılarak damar içine yerleştirilir

  • Gerekirse ek parçalar (uzatma modülleri) kullanılır

👉 Basit anlatım:
Hasarlı damarın içine adeta yeni bir “boru” yerleştirilir.

Kan akımının yeniden yönlendirilmesi

  • Kan artık zayıflamış damar duvarına değil, stentin içinden akar

  • Anevrizma basınçtan korunur ve yırtılma riski azaltılır

👉 Basit anlatım:
Kan güvenli bir yol içine alınır, balonlaşmış damar devre dışı bırakılır.

Kontrol ve işlemin tamamlanması

  • İşlem sonunda anjiyografi ile stentin pozisyonu kontrol edilir

  • Kaçak (endoleak) olup olmadığı değerlendirilir

  • Kateterler çıkarılır ve giriş yerleri kapatılır

👉 Basit anlatım:
İşlem sonunda her şeyin doğru yerleştiği kontrol edilir.

İşlem süresi

  • Genellikle 1–2 saat sürer

  • Çoğu hasta kısa sürede ayağa kalkabilir

Özet

EVAR ve TEVAR;

  • Büyük cerrahi kesiler olmadan

  • Damar içinden ilerlenerek

  • Stent-greft yerleştirilmesi ile

uygulanan modern ve etkili tedavi yöntemleridir.

👉 Kritik nokta:
Başarının anahtarı, doğru hasta seçimi ve doğru teknik uygulamadır.

Endovasküler tedavilerin avantajları nelerdir?

Endovasküler yöntemler (EVAR / TEVAR), klasik açık cerrahiye kıyasla daha az invaziv olmaları nedeniyle günümüzde birçok hastada ön plana çıkmaktadır.

Daha az invaziv (kapalı yöntem)

  • Karın veya göğüs açılmaz

  • Büyük cerrahi kesiler yapılmaz

👉 Basit anlatım:
Büyük ameliyat yerine küçük girişlerle işlem yapılır.

Daha az ağrı ve konforlu süreç

  • Ameliyat sonrası ağrı daha azdır

  • Yoğun bakım ihtiyacı genellikle daha düşüktür

👉 Basit anlatım:
Hasta ameliyat sonrası süreci daha rahat geçirir.

Kısa hastanede kalış süresi

  • Genellikle 1–3 gün içinde taburculuk mümkündür

  • Açık cerrahiye göre belirgin şekilde daha kısadır

👉 Basit anlatım:
Hastanede uzun süre kalmak gerekmez.

Hızlı iyileşme ve erken günlük hayata dönüş

  • Mobilizasyon hızlıdır

  • Günlük aktivitelere kısa sürede dönülebilir

👉 Basit anlatım:
Hasta kısa sürede normal hayatına geri döner.

Yüksek riskli hastalar için uygunluk

  • İleri yaş

  • Ek hastalıkları olan bireyler

  • Açık cerrahi riski yüksek hastalar

👉 Basit anlatım:
Ameliyat riski yüksek olan hastalar için önemli bir alternatiftir.

Daha düşük erken dönem komplikasyon riski

  • Daha az kan kaybı

  • Daha düşük enfeksiyon riski

  • Daha az cerrahi travma

👉 Basit anlatım:
İşlem vücut için daha “hafif” bir müdahaledir.

Özet

Endovasküler tedavilerin en büyük avantajı:
Daha az travma + daha hızlı iyileşme + yüksek hasta konforu

EVAR / TEVAR kimler için uygundur?

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR), her hasta için uygun olmayabilir. Bu yöntemlerin başarısı büyük ölçüde doğru hasta seçimine bağlıdır.

Uygun hasta kriterleri

1. Anevrizmanın anatomik yapısı uygun olmalı

  • Anevrizmanın boynu (neck) yeterli uzunluk ve çapta olmalıdır

  • Damar yapısı stentin tutunmasına uygun olmalıdır

👉 Basit anlatım:
Stentin yerleşeceği damar “tutunmaya uygun” olmalıdır.

2. Damar çapı ve uzunluğu yeterli olmalı

  • Aortun ve yan dalların çapları belirli sınırlar içinde olmalıdır

  • Çok geniş veya çok dar damarlar uygun olmayabilir

👉 Basit anlatım:
Damarın boyutu stente uygun olmalıdır.

3. Kasık damarları (erişim yolu) uygun olmalı

  • Femoral arterlerden giriş yapılacağı için bu damarların açık ve yeterli genişlikte olması gerekir

  • İleri derecede darlık veya kireçlenme işlemi zorlaştırabilir

👉 Basit anlatım:
Kasıktan girilebilecek bir damar yolu olmalıdır.

4. Hastanın genel sağlık durumu

  • İleri yaş

  • Kalp, akciğer veya diğer sistem hastalıkları olan bireyler

Bu grup hastalarda, açık cerrahiye göre daha avantajlı olabilir.

👉 Basit anlatım:
Ameliyat riski yüksek hastalar için iyi bir seçenektir.

5. Hastalığın tipi

  • Abdominal veya torakal aort anevrizmaları

  • Uygun tipte aort diseksiyonları

  • Travmatik aort yaralanmaları

👉 Basit anlatım:
Her damar hastalığına değil, belirli hastalıklara uygulanır.

Nasıl karar verilir?

  • En önemli değerlendirme yöntemi: BT anjiyografi

  • Damarın detaylı haritası çıkarılır

  • Stent-greft uygunluğu ölçülür

👉 Basit anlatım:
Karar, detaylı görüntüleme sonrası verilir.

Kimler uygun olmayabilir?

  • Uygun olmayan damar anatomisi

  • Çok kısa veya açılı anevrizma boynu

  • İleri derecede damar kireçlenmesi

  • Erişim damarlarının yetersiz olması

Endovasküler tedavilerin riskleri var mıdır?

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR), güvenli ve etkili yöntemler olmakla birlikte, her tıbbi işlemde olduğu gibi bazı riskler içerebilir. Bu riskler genellikle düşüktür ve çoğu yönetilebilir durumdadır.

Endoleak (stent çevresinden kaçak)

  • En sık görülen komplikasyondur

  • Stent-greft yerleştirildikten sonra kanın anevrizma kesesine sızmasıdır

👉 Basit anlatım:
Stentin kenarından az miktarda kan kaçışı olabilir.

Damar giriş yeri komplikasyonları

  • Kasık bölgesinde kanama

  • Hematom veya damar hasarı

👉 Basit anlatım:
İşlemin yapıldığı giriş yerinde sorun gelişebilir.

Stent-greft ile ilgili problemler

  • Stentin yer değiştirmesi (migrasyon)

  • Zamanla yapısal sorunlar

👉 Basit anlatım:
Nadiren stent yerinden kayabilir veya sorun çıkarabilir.

Ek girişim ihtiyacı

  • Bazı hastalarda zaman içinde tekrar müdahale gerekebilir

  • Özellikle endoleak durumunda ek işlem yapılabilir

👉 Basit anlatım:
Bazen ikinci bir işlem gerekebilir.

Nadir ancak ciddi riskler

  • Böbrek fonksiyonlarında bozulma (kontrast maddeye bağlı)

  • Emboli (pıhtı atması)

  • Çok nadiren damar yaralanması

👉 Basit anlatım:
Nadir de olsa ciddi komplikasyonlar görülebilir.

Özet

Endovasküler tedaviler genel olarak:

  • Düşük riskli

  • Güvenli

  • İyi tolere edilen

yöntemlerdir.

👉 Kritik nokta:
Bu risklerin erken tespiti için düzenli takip şarttır.

EVAR / TEVAR sonrası takip nasıl yapılır?

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR) sonrası takip, tedavinin ayrılmaz ve en kritik parçasıdır. Çünkü yerleştirilen stent-greftin uzun dönem başarısı ancak düzenli kontrollerle sağlanabilir.

İlk kontrol süreci

  • İşlem sonrası genellikle 1. ayda ilk kontrol yapılır

  • Görüntüleme ile stentin durumu değerlendirilir

👉 Basit anlatım:
İlk ayda her şeyin yolunda olup olmadığı kontrol edilir.

Görüntüleme yöntemleri

Takipte en sık kullanılan yöntemler:

  • BT anjiyografi (CTA)

  • Doppler ultrasonografi (uygun hastalarda)

Değerlendirilen başlıca noktalar:

  • Stentin konumu

  • Endoleak (kaçak) varlığı

  • Anevrizma çapında değişim

👉 Basit anlatım:
Stent yerinde mi, kaçak var mı, damar küçülüyor mu bakılır.

Uzun dönem takip planı

Genellikle takip şu şekilde planlanır:

    1. ay kontrol

    1. ay kontrol

    1. ay kontrol

  • Sonrasında yıllık takip

👉 Basit anlatım:
İlk yıl daha sık, sonrasında yılda bir kontrol yapılır.

Takipte dikkat edilen klinik durumlar

  • Yeni gelişen ağrı (karın, sırt, göğüs)

  • Tansiyon kontrolü

  • Genel damar sağlığı

👉 Basit anlatım:
Hasta kendinde farklı bir belirti hissederse mutlaka doktora başvurmalıdır.

Neden takip bu kadar önemli?

  • Endoleak erken tespit edilebilir

  • Stent yer değişikliği fark edilir

  • Gerekirse zamanında ek müdahale yapılır

👉 Basit anlatım:
Takip, olası sorunları büyümeden yakalamayı sağlar.

Özet

EVAR / TEVAR sonrası başarı:
Sadece işlemle değil, düzenli takip ile sağlanır.

👉 Kritik mesaj:
“Kapalı tedavi biter, takip başlar.”

EVAR / TEVAR açık cerrahinin yerini aldı mı?

Endovasküler tedaviler birçok hastada ön plana çıkmış olsa da açık cerrahinin tamamen yerini almamıştır.

Bazı hastalarda:

Açık cerrahi daha uygun olabilir

Karar; hastanın damar yapısı, yaşı ve genel durumu göz önünde bulundurularak verilir.

Sonuç

EVAR ve TEVAR, aort anevrizması ve aort hastalıklarının tedavisinde modern, etkili ve konforlu yöntemlerdir. Uygun hasta seçimi ve düzenli takip ile uzun dönem başarılı sonuçlar elde edilebilir.

Endovasküler tedaviler (EVAR / TEVAR)
Sıkça Sorulan Sorular

EVAR karın aort anevrizmalarında, TEVAR ise göğüs aort hastalıklarında uygulanan kapalı tedavi yöntemleridir.

Etkili bir tedavidir ancak düzenli takip gerektirir. Gerekli durumlarda ek girişimler yapılabilir.

Çoğu hasta birkaç gün içinde taburcu olur ve kısa sürede günlük yaşamına dönebilir.

Doç. Dr. Mehmet Ali Yeşiltaş

Instagram Linkedin Facebook Youtube
Merak ettiğiniz bir soru mu var?

Aşağıdaki linkten iletişim formunu doldurarak bana sorularınızı iletebilirsiniz.

İletişim